همدان دروازه تاریخ

کتاب «همدان دروازه تاریخ» نوشته «علی جهانپور»، که نخستین بار در پاییز 1387 به وسیله انتشارات سپهردانش منتشر شده است، به معرفی دیدنی­های استان همدان می‌پردازد. این کتاب را می­توان ادامه کتاب «دیدنی­های همدان» که در سال 1379 به چاپ رسیده است، دانست. نویسنده نیز این کتاب را جلد دوم دیدنی­های همدان و مکمل آن می­داند.

این اثر در واقع دانشنامه­ای از داشته­های تاریخی و فرهنگی همدان است که علاوه بر اینکه مردم همدان را با دیدنی­های استان آشنا می­کند به گردشگران نیز کمک می­کند که در زمان کمتر با آثار بیشتری آشنا شده و آگاهی علمی از پیشینه آن آثار به دست آورند. در این کتاب  علاوه بر دیدنی­های تاریخی، به جاذبه­های طبیعی و زیارتی نیز پرداخته شده است. جلد نخست این اثر تنها به شهر همدان اختصاص داشته اما در اثر حاضر به دیگر شهرهای استان نیز توجه شده است.

از آنجا که امروزه کشورهای پیشرفته در پی جذب گردشگر بیشتر و کسب درآمد از راه این صنعت هستند، نوشتن چنین کتاب­هایی می­تواند در راستای رفاه بیشتر گردشگران مفید باشد زیرا وقتی گردشگر با اثری جامع که مانند یک راهنما، به تمام جاذبه­های گردشگری یک استان پرداخته است، رو­برو می­شود، به راحتی می­تواند زمان خود را مدیریت کرده و با برنامه­ریزی صحیح از کم‌ترین زمان، بیشترین و بهترین استفاده را بکند.

در این کتاب به جز همدان، شهرهای نهاوند، کبودرآهنگ، اسدآباد، ملایر، فامنین، تویسرکان، بهار و رزن معرفی شده و نویسنده توضیحاتی درباره آثار مهم تاریخی، مذهبی و جاذبه­های طبیعی آن­ها آورده شده است. از بناهای تاریخی شهر همدان که آقای جهانپور به آنها پرداخته است، می­توان به آرامگاه باباطاهر و ابوعلی سینا، آرامگاه استر و مردخای، برج قربان، گنبد علویان، مجسمه شیرسنگی و تپه هگمتانه اشاره کرد. نکته جالبی که در این اثر به چشم می­خورد این است که در معرفی هر یک از این اماکن تاریخی نویسنده به معرفی شخصیت­های مرتبط با آن­ها نیز پرداخته است. مثلا در معرفی بنای یادمان عین القضات همدانی، زندگی­نامه این شخصیت را به تفصیل آورده است.

صنایع دستی استان مانند چرم و قالیبافی، موزه­ها، مساجد، امامزاده­ها و زیارتگاه­ها، بوستان­ها و موزه­ها نیز در این کتاب معرفی شده است. اطلاعات جالب توجهی درباره ورزش زورخانه­ای و زورخانه­ها، قهوه­خانه ها و چای­خانه­ها و حتی بازارها و کاروان­سراها در این کتاب می­توان یافت که همه این اطلاعات به گردشگر در مسیریابی و آگاهی از پیشینه تاریخی اثر کمک خواهد کرد.

دومین شهری که نویسنده به آن پرداخته است، نهاوند؛ شهر سراب­ها است. در این بخش ابتدا به پیشینه تاریخی  شهر از ابتدا تا روزگار حاضر پرداخته شده و سپس تپه گیان، آتشکده گره چغا، حمام حاج آقا تراب، مساجد و زیارتگاه­ها و... معرفی شده است. اما یکی از بخش­های جالب این نوشتار معرفی تک تک سراب­ها و تالاب­هایی است که از زیبایی­های این شهر به شمار می­روند و هر ساله گردشگران بسیاری را به خویش می­خوانند تا شاید برای چند ساعت هم شده از روزمرگی رها شده و روحی تازه کنند.

کبودرآهنگ نیز که در استان همدان به شهر غارها شهره گشته، با اینکه آثار تاریخی  زیادی ندارد اما به سبب وجود غار علیصدر و غار سراب شهرتی جهانی یافته است. در این کتاب پس از معرفی کوتاهی از پل کوریجان و قلعه بازمانده از روزگار اسماعیلیه  و حمام سنگی روستای باشقورتاران، به امامزاده­های این شهر پرداخته شده است. از پربارترین بخش­های این کتاب درباره غارعلیصدر؛ یکی از مهمترین جاذبه­های گردشگری استان و حتی کشور است.

شهرستان اسدآباد، نیز جاهای دیدنی بسیاری دارد، نویسنده پس از پرداختن به پیشینه تاریخی اسدآباد، از سیدجمال­الدین اسدآبادی ونوشته و سپس به دربند، پل خسروآباد، سنگ نوشته آقاجان بلاغی، تالاب­ها، امام­­زاده­ها و... پرداخنه است. 

ملایر نیز از که قدمت برخی نواحی آن به دوره ماد بازمی­گردد، در این کتاب مورد توجه نویسنده قرار گرفته است.وی تپه نوشیجان، بوستان سیفیه، برج سامن، یخچال میرفتاح، خانه لطفعیخان زند و چند منطقه حفاظت شده را  به تفصیل معرفی کرده است.  

شهرستان دیگری که جهانپور به معرفی آن پرداخته، فامنین است. وی پس از بیان جغرافیای تاریخی این شهرستان، غار قلعه جوق را که یکی از مهمترین جاذبه­های طبیعی این شهرستان به شمار می­رود، معرفی کرده است.

شهرستان تویسرکان یکی از پرجاذبه­ترین شهرستان­های استان همدان است، چراکه هم از نظر تاریخی و هم از نظر طبیعی دیدنی­های زیادی دارد. نویسنده از پل تاریخی فرسفج که در روستایی به همین نام قرار دارد سخن به میان آورده است. این روستا که قل­قل رود نیز نامیده می­شود یک کاروانسرا نیز دارد که در زمان شاه عباس اول ساخته شده است. روستای فرسفج، با قابلیت­هایی که دارد، می تواند به عنوان یک قطب گردشگری معرفی شود.

مقبره حیقوق نبی، آرامگاه میررضی­الدین آرتیمانی، مدرسه شیخ علیخان زنگنه، مسجد جامع، مسجد باغوار نیز در این کتاب مورد توجه نویسنده بوده است. وی سپس به معرفی زیارتگاه­ها و دره­ها و نیز کوه­ها پرداخته است. کوه خان هورمزد یا خان گورمز بخشی از این کتاب را به خود اختصاص داده است.

شهرستان بهار، از آن روی که شهر لالجین را در خود جای داده است، همواره مورد توجه گردشگران بوده است. لالجین که قطب سفال ایران است و به «شهر سفالینه­ها» شهره گشته است، در گذشته نقش بزرگی در تولید و عرضه صنایع دستی و به ویژه سفال ر عهده داشت، در این کتاب به تفصیل به این صنعت و هنر پرداخته شده است.

واپسین بخش این کتاب به معرفی شهرستان رزن اختصاص یافته  است و تنها از دو امامزاده سخن به میان آمده است.

 پ.ن: این نوشتار در تاریخ 22 امردادماه 1392 در روزنامه همشهری(همدان) منتشر شده است.