گفت وگوی همشهری با عضوشورای مرکزی انجمن دوستان زمین در همدان

زمین را دوستانی چنین آرزوست

غم نان و غرق شدن در روزمرگی، شاید مجال درنگ در بحران محیط زیست را از انسان امروز گرفته است. و بی­توجهی عمومی به مشکلاتی از جمله آلودگی­های زیست بوم، سبب معظلات جدی­تری شده است که شاید از میان برداشتن و حتی کم­رنگ کردن آن مشکلات نیازمند هزینۀ فراوان و زمانی طولانی است. گرچه در سال­های اخیر برخی از مردم و سازمان­های مردم نهاد، درد طبیعت را درک کرده و به یاری آن شتافته­اند اما تا عموم مردم به آگاهی نرسند و درد طبیعت را به عنوان درد خویشتن باور نکنند شاید این کوشش­های پراکنده چنانکه باید و شاید راه به جایی نبرد.

جفایی که برخی از مردم به سبب ناآگاهی، در حق طبیعت روا می­دارند تنها با فرهنگ سازی و آموزش درست درمان­پذیر است.آنها باید بیاموزند که استفاده از طبیعت بدون آسیب زدن به آن و ایجاد آلودگی هم امکان­پذیر است و هرچه طبیعت پاکتر باشد لذت مردمی که برای رهایی از زندگی ماشینی به آن پناه می­برند، بیشتر خواهد شد. مردمی که طبیعت را برای رفع خستگی برمی­گزینند باید بیاموزند که رها کردن زباله­هایشان در دل محیط زیست آنقدر چهرۀ زیبای طبیعت را زشت خواهد کرد که پس از مدتی نه تنها پناه بردن به آن از خستگی کسی نمی­کاهد بلکه آلودگی آن روح را خسته­تر می­کند.

یکی از گروه­هایی که مدتی است در همدان با هدف کمک به زیست بوم، به صورت خودجوش تشکیل شده است، انجمن«دوستان زمین» است. این انجمن مردم­نهاد با پاکسازی کوهستان و مناطق تفریحی و حتی تاریخی در تلاش است با فرهنگ­سازی، از عمق این درد بکاهد. در یکی از برنامه­های پاکسازی با این گروه همراه می­شوم تا از نزدیک با فعالیت­های آنها آشنا شوم. صبح آدینه برنامۀ کوهپیمایی از گنج­نامه آغاز می­شود و از مسیر کیوارستان به سوی میدان میشان ادامه می­یابد. دیدن زباله­های رها شده در کنار راه از لذت دیدن مناظر زیبای الوند می­کاهد. در مسیر بازگشت هموندان انجمن با دستکش و کیسۀ زباله به نبرد با آلودگی کوهستان می­روند. شوری که در این گروه است بسیار زیباست. کودکان و نوجوانانی که با این انجمن همراهند نوید فردایی روشند. چرا که اگر آموزش­های اینچنینی از سنین پائین آغاز شود بسیار تأثیرگذارتر خواهد بود.

در حاشیۀ برنامۀ پاکسازی کوهستان، برای آشنایی بیشتر با این گروه و فعالیت­های آن، با یکی از اعضای شورای مرکزی این انجمن به گفتگو نشستم. مریم خندان، سالهاست که در فعالیت­های داوطلبانه شرکت می­کند و دغدغۀ محیط زیست دارد، همین دغدغه او و همفکرانش را به فکر تشکیل این انجمن انداخته است:

-        انجمن دوستان زمین از چه زمانی و چگونه آغاز به کار کرد؟

فعالیت­ انجمن دوستان زمین از فروردین ماه 91 آغاز شد. در پی برنامه­های کوهنوردی که با دوستان داشتیم، آلودگی کوهستان، گردشگاه­ها و منابع آبی از جمله رودها و چشمه­ها، توجه ما را به خود جلب کرد و به زودی برای ما به یک چالش جدی تبدیل شد. این چالش انگیزۀ اصلی تشکیل انجمن شد و ابتدا در قالب گروهی دوستانه اهداف و ایده­هایمان را پیگیری می­کردیم اما به مرور برای اینکه بتوانیم این اهداف را جدی­تر پیگیری کنیم به فکر ثبت رسمی انجمن افتادیم. تاکنون نیمی از مراحل ثبت قانونی آن طی شده است.

-        هدف از تشکیل این انجمن چیست؟

هدف اصلی از تشکیل این گروه یا انجمن، این است که هریک از ما به عنوان یک شهروند علاقه­مند و حساس به طبیعت می­خواهیم وظیفۀ خود را در قبال طبیعت سخاوتمندی که تمام داشته­هایش را بی هیچ چشمداشتی در اختیار ما می­گذارد، انجام دهیم. ما می­خواهیم تا حد امکان ذهن و فکر دیگرشهروندان را نیز با این مسئله درگیر کنیم و تا حد امکان در راستای آموزش و ترویج «احترام به طبیعت» بکوشیم.

-        آیا شرایط خاصی برای عضویت در این گروه وجود دارد؟

شرایط خاصی ندارد. تنها شرط، علاقه­مند بودن به فعالیت­های زیست محیطی و آموزش و ترویج این مسائل در میان خانواده و دوستان است.

-        از فعالیت­های که در سال گذشته داشته­اید، بگویید.

ما در سال گذشته، دوبار در ماه(یک هفته در میان) در مناطق کوهستانی و تفرجگاهی برنامۀ پاکسازی طبیعت داشتیم. با شروع فصل سرما پاکسازی در مناطق تاریخی ادامه یافت. بازدید از ارگ تاریخی نوشیجان و پاکسازی سایت، پاکسازی روستای ورکانه،  بازدید و پاکسازی تالاب شیرین سو و غار کتله خور در روز جهانی تالاب­ها، از فعالیت­های هفتگی انجمن بود.

در25اسفندماه، به مناسبت هفتۀ درختکاری، برنامۀ درختکاری هموندان انجمن و بدرقۀ آقای وحید مهدوی(دوچرخه سوار) که به هدف حفظ زیست بوم وترویج سفر پاک رکاب می­زدند را داشتیم. همچنین در 16فروردین ماه 92 آقای آرش خزایی و همسرشان؛ بانو ندا گمار که شمال غرب و شمال ایران را برای ترویج اندیشۀ توجه به محیط زیست رکاب می­زدند، را بدرقه کردیم.

اوائل پاییز91 به عضویت اتاق فکر تشکل­های زیست محیطی، که به همت امور اجتماعی استانداری و هیئت نظارت بر سمن­ها تشکیل شده بود، در آمدیم.این گروه از فعالترین تشکل­های کوشنده در  زمینۀ محیط زیست، تشکیل شده است.

در روز زمین پاک، با همکاری گروه حیات سبز سرزمین و همیاری معاونت فرهنگی شهرداری برنامه­ای برای بچه­های کودکستانی و مقطع ابتدایی، برنامۀ آموزشی داشتیم.

-        فکر می­کنید فعالیت­های این گروه توانسته در راستای فرهنگ سازی مفید واقع شود؟

تاحدودی توانسته ایم اقشار مختلف جامعه، به ویژه کودکان را درگیر و علاقه­مند کنیم به طوری که خیلی از آنها مشتاقانه در برنامه­های پاکسازی شرکت می­کنند. آنها در خانوادهها خود به عنوان نمایندۀ انجمن به فرهنگ­سازی مشغولند. شهروندان زیادی به عنوان اعضای گروه به ما پیوسته­اند که این نشان می­دهد ما به اهداف خود نزدیک تر شده­ایم.

البته اعضای انجمن با برگزاری کارگاه­های آموزشی و نوشتن مطالبی در روزنامه­های محلی و تارنگارهای شخصی نیز در جهت ارتقای فرهنگ زیست محیطی تلاش می­کنند که امیدواریم گامی برای آگاهی عمومی بوده باشد.

-        به نظر شما برای داشتن طبیعتی پاک، چه باید کرد؟

اصلی ترین وظیفه، فرهنگ­سازی و ترویج مسائل فرهنگی در راستای حفظ زیست بوم و احترام به طبیعت است. از جمله مهم­ترین و ابتدایی­ترین کارها، تفکیک زباله از مبدأ، تلاش برای تولید کمترین زباله،  دفن زباله­های تر در زیر خاک برای تولید کودگیاهی، آموزش و ترویج استفاده عادلانه و آگاهانه از طبیعت، است.

-        سخن پایانی؟

طوری وارد طبیعت شویم که نه عنصری از آن کم کنیم و نه عنصری به آن اضافه کنیم. برای آب، درختان و تک تک اجزای طبیعت احترام قائل باشیم و فراموش نکنیم ما طبیعت را از نیاکان خود به ارث برده­ایم و آن را برای آیندگان به میراث می­گذاریم.

 پ.ن: این گفت و گو در روز دوشنبه 31تیرماه 1392 در روزنامه همشهری(همدان)منتشر شده است